17 sierpnia 1908 roku urodziła się Bronisława Wajs, znana jako Papusza – najwybitniejsza romska poetka, której twórczość na zawsze wpisała się w kanon literatury polskiej i światowej. Jej poezja, głęboko zakorzeniona w romskiej tradycji ustnego przekazu, stała się mostem między światem taborów a współczesnością.

Papusza tworzyła wiersze pełne melancholii, zachwytu nad naturą i tęsknoty za wolnością. Jej utwory, nazywane gila (pieśniami), niosły w sobie historię, tradycję i emocje romskiego życia. W jej poezji natura – las, rzeka, ogień, wiatr – nie była jedynie tłem, lecz żywym świadkiem ludzkich losów. Wędrówka stała się symbolem romskiego przeznaczenia: wolności, niepewności i poszukiwania własnego miejsca.

W 1949 roku Jerzy Ficowski odkrył jej talent. To on przetłumaczył jej wiersze na język polski, a Julian Tuwim zachwycił się ich pięknem. W 1951 roku jej wiersze zadebiutowały na łamach tygodnika „Nowa Kultura”. W 1956 roku opublikowano jej zbiór poezji – „Pieśni Papuszy”. Sukces ten miał jednak gorzki smak – poetka została oskarżona o zdradę romskiej społeczności i wycofała się z życia publicznego.

Papusza była kobietą zawieszoną między światami: Romów i Polaków, tradycji i nowoczesności. Jej biografia, podobnie jak poezja, wymyka się prostym definicjom. Nigdy nie chodziła do szkoły, a czytać nauczyła się samodzielnie. Jej wrażliwość i samotność znalazły odzwierciedlenie w wierszach, które stały się głosem tych, którzy milczeli.

Od 1962 roku należała do Związku Literatów Polskich, a jej twórczość przetłumaczono na wiele języków. Zmarła w 1987 roku, ale jej poezja wciąż żyje. W 2013 roku film Papusza przypomniał jej historię, a w czerwcu tego roku roku park w Barcelonie nazwano jej imieniem – Jardins de Papusza (Ogrody Papuszy). 

Papusza pisała: „I o moich piosenkach, i wszystkim zapomnisz”. Świat jednak nie zapomniał. Jej wiersze pozostają źródłem inspiracji, a romska poetka – symbolem siły słowa i ludzkiej wrażliwości.