Pamiętamy o Romach i Sinti — ofiarach niemieckiego obozu pracy w Bełżcu
26 października oddajemy hołd Romom i Sinti — ofiarom niemieckiego obozu pracy w Bełżcu. W tym roku mija 86 lat od tragicznych wydarzeń z 1940 roku, kiedy uwięzieni tam ludzie umierali wskutek głodu, chorób i wycieńczenia. To czas pamięci o ofiarach oraz refleksji nad odpowiedzialnością za przekazywanie ich historii kolejnym pokoleniom.
Obóz pracy w Bełżcu
W maju 1940 roku niemieckie władze okupacyjne utworzyły w Bełżcu obóz pracy związany z budową umocnień na ówczesnej granicy niemiecko-sowieckiej. Wśród osadzonych znaleźli się Sinti i Romowie deportowani z północnych Niemiec przez punkt zbiorczy w Hamburgu, a także polscy Romowie, m.in. z Lubelszczyzny.
Całe rodziny przetrzymywano w dawnych zabudowaniach folwarcznych. Mężczyzn zmuszano, wraz z więźniami żydowskimi, do pracy przy budowie rowu przeciwczołgowego. Głód, skrajne wycieńczenie oraz epidemie tyfusu i czerwonki prowadziły do licznych zgonów. Według opracowania muzealnego projektu „Na Bister” zmarło kilkaset osób, w większości dzieci i kobiety. Dokładna liczba ofiar pozostaje nieznana.
Jesienią 1940 roku obóz dla Romów i Sinti został formalnie rozwiązany, a część więźniów przeniesiono do innych miejsc uwięzienia. Jego historię należy odróżniać od historii późniejszego niemieckiego obozu zagłady w Bełżcu, utworzonego w ramach akcji „Reinhardt”. Były to odrębne obozy, funkcjonujące w różnym czasie.
Miejsce pamięci o ofiarach
Romów i Sinti, którzy stracili życie w obozie pracy, upamiętnia pomnik w dawnym parku podworskim „Lipki” w Bełżcu, w pobliżu zbiorowych mogił z 1940 roku. Miejsce to jest odrębne od terenu późniejszego obozu zagłady, na którym działa Muzeum i Miejsce Pamięci w Bełżcu.
Przy pomniku odbywają się uroczystości poświęcone ofiarom. Obchody organizowane 26 października łączą pamięć o tragedii z 1940 roku z rocznicą odsłonięcia pomnika. Spotkania te służą oddaniu hołdu zmarłym oraz przybliżaniu ich losów kolejnym pokoleniom.
Pamięć jako zobowiązanie
Za historią obozu stoją losy konkretnych ludzi — dzieci, kobiet i mężczyzn, którym odebrano bezpieczeństwo, wolność i życie. Przywołując ich cierpienie, przypominamy o ludzkiej godności, której nie mogą podważać pochodzenie, język ani przynależność kulturowa.
Pamięć o Romach i Sinti — ofiarach niemieckich prześladowań — jest dla nas zobowiązaniem do edukacji, budowania wzajemnego szacunku oraz sprzeciwu wobec rasizmu, wykluczenia i nienawiści. Oddajemy hołd tym, którzy zginęli, i zachowujemy ich historię jako przestrogę dla współczesności.

foto: NAC