A- A+

NIEMCY I TERENY WŁĄCZONE DO III RZESZY. CZECHY - PROTEKTORAT CZECH I MORAW

LEKCJA 5: PRZEŚLADOWANIA ROMÓW W CZASIE II WOJNY ŚWIATOWEJ W POSZCZEGÓLNYCH KRAJACH

LEKCJA 5: PRZEŚLADOWANIA ROMÓW W CZASIE II WOJNY ŚWIATOWEJ W POSZCZEGÓLNYCH KRAJACH

NIEMCY I TERENY WŁĄCZONE DO III RZESZY. CZECHY - PROTEKTORAT CZECH I MORAW

Czechy – Protektorat Czech i Moraw

W rezultacie Traktatu Monachijskiego przygraniczne regiony Czechosłowacji stały się częścią Rzeszy wraz z żyjącą tam częścią społeczności romskiej zamieszkującej Czechosłowację. W marcu 1939 r. dokonany został podział Czechosłowacji. Czechy i Morawy zostały włączone do Niemiec jako Protektorat Czech i Moraw. W szybkim tempie przygotowane zostały rozporządzenia prawne dotyczące Romów, wzorowane na istniejących już w Niemczech. Aczkolwiek niemieckie definicje i rasowe podziały Romów zostały w Protektoracie zastosowane dopiero w 1943 r., to od wydania „rozporządzenia o zwalczaniu plagi cygańskiej” z 10 lipca 1942 r. możemy mówić o prześladowaniach odpowiadających praktykom stosowanym w Niemczech. Wprowadzone rozporządzenia prawne obejmowały regulacje dotyczące „osób uchylających się od pracy” i prowadzących wędrowny tryb życia, które w ich wyniku mogły zostać przymusowo osiedlone albo też prewencyjnie zatrzymane w więzieniach lub obozach pracy. Z reguły jednak nie miały one wyboru: administracja Protektoratu, nie mogąc lub nie chcąc się zajmować przymusowym osiedlaniem Romów, kierowały je od razu do obozów pracy.


Osoby takie były kierowane przede wszystkim do dwóch „poprawczych obozów pracy”, założonych w sierpniu 1940 r. w Letach, niedaleko miejscowości Písek w Czechach, i w Hodonínie koło Kunštátu na Morawach Obozy te były zarządzane przez Czechów.

BRAK FOTO 11

illustration

Świniarnia w miejscu byłego obozu w Latach. W 2022 roku teren po wielu latach walki ma zostać poddany rozbiórce.

BRAK FOTO 12

illustration

Hodonin u Kunštatu (obóz)

Z dniem 1 sierpnia 1942 r. obozy te zostały przekształcone w obozy internowania, których celem było odizolowanie od społeczeństwa „Cyganów, Cyganów półkrwi, oraz osób prowadzących wędrowny tryb życia w cygański sposób, i przyuczenie ich do pracy, porządku i dyscypliny”. W związku z tym ostatnim zadaniem można powiedzieć, że obóz w Letach był zasadniczo obozem pracy przymusowej, a także obozem koncentracyjnym – etapem na drodze do komór gazowych Birkenau. Z ogólnej liczby 1 256 zarejestrowanych w Letach więźniów 30% zostało zwolnionych lub uciekło, 26% zmarło w obozie, a 43% zostało wysłanych do Auschwitz-Birkenau. W Hodoninie zarejestrowano 1 396 więźniów (włącznie z urodzonymi tam dziećmi). Z tej liczby 19% zostało zwolnionych, 3% uciekło, 15% zmarło w obozie, a 62% wysłano na śmierć do KL Auschwitz.


Z terenu Protektoratu wysyłano Romów do KL Auschwitz od samego początku istnienia tego obozu. Auschwitz służył bowiem również jako obóz internowania dla Protektoratu. Drugą kategorią, która znalazła  się w Auschwitz-Birkenau, byli wędrowni Romowie, uprzednio więzieni głownie w Letach i Hodoninie. Trzecią wreszcie byli osiadli Romowie, głównie z terenu południowych Moraw, których wysłano do „podobozu cygańskiego” w Birkenau w 1943 r. w wyniku „rozkazu oświęcimskiego” Himmlera, łącząc ich czasami w transportach z więźniami Let i Hodonina. Już po likwidacji podobozu wysyłano jeszcze do Birkenau małe grupy Romów z Czech i Moraw. Archiwa Muzeum Auschwitz-Birkenau odnotowały prawie 4,5 tys. Romów przewiezionych z Protektoratu do „podobozu cygańskiego” w Birkenau. Przypuszcza się, że spośród Romów zamieszkujących Czechy i Morawy mogło ocaleć jedynie kilkaset osób.